OPIEKA NAD WYMOWĄ DZIECKA W PRZEDSZKOLU

Opracowała: K.Stolarczyk

Wiek przedszkolny jest bardzo dobrym momentem, w którym powinno się rozpocząć świadome usprawnianie i korygowanie mowy. Wczesne stosowanie ćwiczeń i zabaw stymulujących rozwój mowy służy podnoszeniu sprawności rozumienia języka także motywuje dzieci do swobodnego wypowiadania się. Prawidłowe wymawianie dźwięków mowy nie jest możliwe bez umiejętności prawidłowego oddychania, wykorzystania w pełni głosu i bez odpowiedniej sprawności narządów artykulacyjnych – warg, języka, podniebienia miękkiego, żuchwy.
„Gimnastyka” tych narządów pomaga dzieciom z wadami wymowy, wypracowując zręczne i celowe ruchy języka, warg, policzków, podniebienia a u dzieci nie mających wad wymowy doskonali sprawność mięśni i utrwala poprawną artykulację.

Doświadczenie udowodniło, że czasem sama gimnastyka artykulacyjna i naśladowanie poprawnej wymowy nauczyciela wystarcza do zlikwidowania prostych nieprawidłowości wymowy.

Pod pojęciem prostych nieprawidłowości wymowy rozumie się taki stan mowy dziecka, w którym istnieją obok deformowanych, także prawidłowe realizacje danej głoski np.: dziecko w mowie potocznej mówi safa , jednak po zwróceniu mu uwagi i podaniu poprawnego wzoru wymówi poprawnie szafa. Usunięcie tej nieprawidłowości jest możliwe bez udziału logopedy. W mowie potocznej przeważają błędy, lecz w zasobie głoskowym dziecka istnieje już prawidłowy wzorzec słuchowo – ruchowy danej głoski. Należy go wydobyć, utrwalić, powiększyć zasięg jego występowania w mowie potocznej. Doprowadzi to do wyparcia deformacji, zastąpienia ją wymową prawidłową.

Ćwiczenia ortofoniczne należy rozpoczynać już w najmłodszych grupach wiekowych z uwagi na okres pojawiania się głosek i przeprowadzać je w formie zabawy jako integralną część wychowania. Ćwiczenia ortofoniczne oddziałują na psychikę dzieci, powodują odprężenie umysłowe, budzą wiarę we własne siły w wyniku osiąganych postępów, dają lepsze samopoczucie na skutek możności łatwiejszego nawiązania kontaktu werbalnego z otoczeniem, braku skrępowania wynikającego z nieprawidłowej wymowy. Różnorodny charakter ćwiczeń ma więc pomóc dziecku nie tylko w nauce mowy, ale także w przezwyciężaniu trudności w prawidłowym kształtowaniu osobowości.
Należy przeprowadzać je ze wszystkimi dziećmi, zarówno:
- przy prawidłowym rozwoju mowy jako utrwalenie prawidłowej wymowy,
- przy opóźnionym rozwoju mowy jako zapobieganie wadom wymowy,
- w przypadku zaburzeń mowy, by pomóc logopedzie ćwiczącemu z dzieckiem przy korekcie tych zaburzeń.

Powodzenie ćwiczeń ortofonicznych zależy w dużej mierze od systematyczności i dokładności ich wykonywania. Większość przeprowadza się w grupach 5 – 10 dzieci w zależności od charakteru ćwiczenia; zajęcia w mniejszych grupach lub ćwiczenia indywidualne należy przeprowadzać wśród dzieci młodszych, a także w przypadku „dzieci trudnych” ( nadpobudliwych, zahamowanych, itp.)
Opieka nad mową dziecka w przedszkolu nie może ograniczać się jedynie do planowanych co pewien czas ćwiczeń ortofonicznych. Na wymowę dzieci należy zwracać uwagę podczas swobodnych wypowiedzi przedszkolaków przy rysowaniu, zabawie czy rozmowie z kolegami, podczas zabaw ruchowych, nauki wyliczanek czy wierszy. Praca nad mową dzieci nie da zamierzonych efektów, jeśli nie będzie prowadzona ciągle, a nie tylko jako ćwiczenie.

Jeżeli ćwiczenia z dziećmi 3 – 5-letnimi nie dają w pełni zamierzonych efektów, należy zaliczyć je do grupy dzieci z zaburzeniami mowy. Należy zwrócić się z nimi do logopedy i wspólnie pomóc dziecku w nauce prawidłowej wymowy.