ZNACZENIE POCHWAŁY W WYCHOWANIU DZIECKA

KATARZYNA STOLARCZYK

Poruszając problem wychowania dziecka, należy pamiętać, że KAŻDE ZACHOWANIE JEST WYUCZONE. Poprzez proces uczenia się dziecko przyswaja sobie zarówno pożądane, jak i niepożądane zachowania, postawy.

Rozróżniamy:
• Uczenie się przez naśladownictwo – za wzór do naśladowania służy jakaś postać czy osoba, odnosząca w wyniku swojego zachowania określone korzyści, które są atrakcyjne dla dziecka
• Uczenie się przez odniesiony sukces - jeśli określone zachowanie dziecka spotyka się z pozytywną reakcją otoczenia, z pozytywną w rozumieniu dziecka oczywiście, będzie się ono starało w dalszym ciągu zachowywać w podobny sposób, aby wywołać podobną reakcję raz jeszcze.

Potrzeba bycia zauważonym jest jedną z najważniejszych ludzkich potrzeb.

Niezauważanie, ignorowanie odbierane jest najczęściej jako kara. Stąd też nawet negatywne formy zwrócenia uwagi ( krytyka, napominania ) mogą być postrzegane w kategoriach sukcesu. Dzieci mogą odbierać je jako pozytywny sygnał faktu zainteresowania się nimi („lepiej żeby mówili źle niż wcale” ).

Nagroda, uznanie odgrywają bardzo ważną rolę, stymulując dzieci i wzmacniając ich wiarę we własne siły.

Nic nie jest oczywiste – również „bycie grzecznym”! Każde pożądane zachowania dziecka muszą być natychmiast chwalone, dopóki nie staną się zwyczajem. Także później nie należy rezygnować z pochwał, aby nauczone zachowania w pełni utrwalić.
Zachowania niepożądane, naganne nie mogą natomiast wywoływać natychmiastowej reakcji. Dopiero po pewnym czasie należy o nich porozmawiać z dzieckiem.

Jednym z najważniejszych elementów systemu wychowawczego, zachęcającym dziecko do pokonywania kolejnych stopni rozwoju jest pochwała.
Dzięki pochwale można dziecko znacznie skuteczniej skierować na drogę właściwego zachowania aniżeli przez krytykę.

POCHWAŁA ZACHĘCA, KRYTYKA ZNIECHĘCA !!!

Pochwała nie powinna zawierać w sobie żadnego elementu krytyki („ no widzisz, dlaczego nie może tak być za każdym razem”).
Pochwała nie powinna być stosowana ryczałtowo („jesteś najwspanialszym dzieckiem na świecie”)
Pochwała musi uwzględniać sytuację dziecka. Powinna więc podkreślać starania, wysiłki, postępy, odczucia dziecka. Winna w niej uzewnętrzniać się również sympatia do dziecka, zainteresowanie jego postępami.

Dobra pochwała składa się z dwóch części:
1. Dorosły opisuje z uznaniem, co widzi lub czuje
2. Dziecko – po wysłuchaniu opinii – potrafi pochwalić się samo

Konkretna i opisowa pochwała nie tylko zachęca i mobilizuje dziecko, lecz również przekonuje je, że jest poważnie traktowane i rozumiane. Pochwała nie rozpieszcza dziecka, lecz je wzmacnia. Chwalone dziecko łatwiej odnajduje właściwą drogę. Nie musi już więcej starać się za pomocą niewłaściwego zachowania zwracać na siebie uwagę, aby przynajmniej w ten sposób zostać dostrzeżone. Wielu dorosłych popełnia błąd, dostrzegając tylko niepożądane, naganne zachowanie dziecka. Jesteśmy skoncentrowani głównie na tropieniu błędów, nietaktów , słabości, niepowodzeń, przewinień, by następnie – w oddziaływaniu wychowawczym – ograniczyć się do ich sumowania, wytykania, etykietowania i wydawania niezwykle surowych werdyktów . Przekazujemy dzieciom w ten sposób przesłanie, że w życiu najważniejszą sprawą i umiejętnością jest dostrzeganie zła. W ten sposób bezpowrotnie zaprzepaszczamy szansę przekazania dzieciom istotnej hierarchii wartości. Tracimy szansę nauczenia ich zauważania i doceniania tego, co piękne i dobre – w nich, w nas, w życiu. Inną szkodliwą konsekwencją tego nastawienia na spostrzeganie wad i negatywnych zachowań jest niezmiernie wąska i nieuczciwa kategoryzacja zachowań dzieci na złe i normalne. Złe się napiętnuje i usiłuje modyfikować , a normalne, czy jest jakiś powód , by chwalić to co normalne i oczywiste ?

BIBLIOGRAFIA:
1. A.Faber, E. Mazlish „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły”
2. G. Ortner „Bajki na dobry sen. Poradnik dla rodziców”