WYCHOWANIE ZDROWOTNE W PRZEDSZKOLU

Opracowała Bernadeta Stopka

Zdrowie- stan pełnej sprawności fizycznej, psychicznej i społecznej”.

Wszelkie działania mające na celu promocję zdrowia to główne zadania działań wychowawczych, które są prowadzone już w pierwszych instytucjach oświatowych, z jakimi styka się małe dziecko już w przedszkolu.
Mówiąc o zdrowiu mamy tutaj na myśli zdrowie zarówno fizyczne, psychiczne i społeczne. Zatem co oznaczają poszczególne rodzaje zdrowia?

Zdrowie fizyczne to prawidłowe funkcjonowanie organizmu, wszelkich jego układów narządów.
Zdrowie psychiczne, a w jego obrębie zdrowie umysłowe, czyli zdolność do jasnego i logicznego myślenia, oraz zdrowie emocjonalne, wyrażające się w zdolności do rozpoznawania uczuć i wyrażanie ich w odpowiedni sposób, to także umiejętności radzenia sobie ze stresem oraz napięciem psychicznym, depresją i lękiem.
Zdrowie społeczne obejmuje zachowanie właściwej postawy i ogólną fizjologię życia człowieka w zależności od jego osobistych przekonań wartości, umiejętności, środowiska, norm społecznych i kulturowych. Zaliczamy do nich: odpowiednią aktywność ruchową, racjonalne żywienie, utrzymywanie czystości ciała i otoczenia, zachowanie bezpieczeństwa, utrzymywanie właściwej relacji między ludźmi, nieuleganie nałogom, radzenie sobie ze stresem, umiejętność czerpania radości życia.

Zdrowie jest jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka. Odgrywa istotną rolę we wczesnej edukacji dziecka w całości procesu wychowawczo dydaktycznego przedszkola. Z jednej strony, jako stan równowagi fizjologicznej i psychicznej między organizmem dziecka a otaczającym je środowiskiem biofizycznym i społecznym, ułatwia nabywanie przez nie umiejętności, przyzwyczajeń i nawyków istotnych w życiu. Z drugiej strony zaś, zachwianie tej równowagi staje się przyczyną złego samopoczucia, zaburzeń lub chorób, które utrudniają prawidłowy przebieg procesu wychowania.

Całe otoczenie dziecka w przedszkolu powinno sprzyjać zachowaniu zdrowia i bezpieczeństwa, które warunkują się nawzajem. Nauczyciele w toku swych działań wychowawczo dydaktycznych pokazują dzieciom czynniki zagrażające zdrowiu, przyczyny powstawania niektórych chorób i sposoby ich zapobiegania.Uczą jak unikać sytuacji wpływających niekorzystnie na zdrowie dzieci oraz podają sposoby przeciw działania ich skutkom. Najważniejszym czynnikiem wpływającym na zdrowie dziecka jest przebywanie na świeżym powietrzu. Ruch, zabawy, bezpośredni kontakt z przyrodą mają na celu hartowanie, rozwijanie sprawności fizycznej, dostarczają radości.

Wszystkie programy proponowane przez różnych autorów zawierają proponowane treści dotyczące wychowania zdrowotnego. Większość tych propozycji jest realizowana w pracy przedszkoli na co pozwalają zaistniałe tam warunki.
W przedszkolu w Rabie Wyżnej w którym pracuję wychowanie zdrowotne jest realizowane według Programu wychowania przedszkolnego XXI ABC...autorstwa A.Łada- Grodzickiej, E. Bałczewskiej, M. Herde, E. Kwiatkowskiej, J. Wasilewskiej,, oraz programie autorskim pani Katarzyny Stolarczyk „Moda na zdrowie”

Obszar edukacji zdrowotnej obejmuje trzy zagadnienia:
1.Dbam o swoje bezpieczeństwo.
2. Dbam o swoje zdrowie.
3. Doświadczam samodzielności i przyswajam nawyki higieniczno- kulturalne.

W dziedzinie troski o swoje bezpieczeństwo na terenie przedszkola realizowane są następujące tematy na zajęciach u grupy 3 i 4 latków:
1.Poznawanie rozkładu pomieszczeń, poruszanie się po nich, uważne chodzenie po schodach i nie bieganie ze schodów.
2.Nie oddalanie się samowolnie z sali, jadalni bez pytania.
3.Bezpieczne korzystanie ze sprzętu i zabawek w sali.
4.Przestrzeganie ułożonego wspólnie regulaminu dotyczącego zakazów związanych z relacjami dzieci w grupie 3 i4 latków, a odnoszących się do zachowań podczas zabaw indywidualnych, zajęć manualnych i ruchowych.
5.Poznanie podstawowych zasad poruszania się po drogach.
6.Zachowanie bezpieczeństwa podczas wycieczek, spacerów i zabaw w ogrodzie przedszkolnym.
7.Odbieranie dzieci po skończonych zajęciach tylko przez osoby dorosłe.

W dziedzinie troski o swoje zdrowie realizowane są następujące zagadnienia:
1 Realizowanie hasła,, w zdrowym ciele zdrowy duch” dotyczące korzystania codziennie ze świeżego powietrza połączonego z zabawami, spacerami i wycieczkami rodzinnymi.
2.Odpowiednie ubieranie się do pory roku i temperatury.
3.Dbanie o higienę osobistą –mycie rąk przed i po jedzeniu, po zajęciach manualnych, po korzystaniu z toalety.
4.Zachęcanie dzieci do częstych wizyt u stomatologa, mycia zębów i ograniczenia spożywania słodyczy.
5.Spożywanie dużej ilości warzyw, owoców oraz produktów mlecznych.
6.Poznawanie wartości odżywczych wybranych warzyw, owoców i roślin.
7.Sporządzanie surówek owocowych i warzywnych.
8.Zachowanie właściwej postawy podczas siedzenia przy stolikach i na dywaniku.

W dziedzinie dotyczącej samodzielności i przyswajania nawyków higieniczno-kultularnych realizowane są następujące zagadnienia:
1.Samodzielne korzystanie z toalety.
2.Wdrażanie do używania tylko swoich przedmiotów higienicznych( ręcznika, szczoteczki do zębów, grzebienia).
3.Prawidłowe posługiwanie się sztućcami.
4.Właściwa postawa podczas siedzenia przy obiedzie i podczas zajęć.
5.Opanowanie umiejętności samodzielnego ubierania się.
6.Opanowaie umiejętności samodzielnego mycia zębów
7. Rozumienie konieczności mycia owoców przed spożyciem.
8. Rozumienie potrzeby dbania o własny ubiór i estetyczny wygląd.
9.Samodzielne wycieranie nosa podczas kataru tylko swoimi chusteczkami higienicznymi

Edukacja zdrowotna jest to proces, w którym dzieci nabywają umiejętności dbania o zdrowie własne i społeczności, w której żyją. Celem jest ukazanie dzieciom wartości zdrowia, jako potencjału, którym dysponują, kształtowanie poczucia odpowiedzialności za zdrowie, wyposażenie ich w wiedzę i umiejętności, kształtowanie odpowiednich postaw i nawyków. Ważne jest położenie akcentu przede wszystkim na rozwijanie zainteresowań dziecięcych, które wzbudzałyby motywacje do ciągłego dbania o własne zdrowie poprzez próby prezentowania odpowiedniej postawy w życiu, oraz systematyczne uczestnictwo w zajęciach ruchowych.

Dziecko w wieku przedszkolnym wie:
- czemu służy właściwe odżywianie;
-czemu służy aktywność ruchowa;
- o konieczności dbania o własne zdrowie poprzez stosowanie odpowiednich zabiegów higienicznych;
-jakie korzyści płyną z dobrego samopoczucia i sprawności ruchowe
- do czego służy waga, termometr;
- jakie są negatywne skutki choroby własnego organizmu;
- jakie są możliwości oddziaływania na własne zdrowie, w kontekście podejmowanych przez siebie działań;
- o wybranych, podstawowych zasadach funkcjonowania organizmu;
- o potrzebie wyrabiania czynnej postawy wobec zdrowia;
-o potrzebie akceptacji,,innych”
- o niektórych zasadach zdrowego stylu życia

Dziecko rozumie:
- potrzebę prawidłowego żywienia( witaminy, składniki mineralne)
-potrzebę ruchu i aktywności całego ciała jako źródło zdrowia;
- potrzebę stosowania zabiegów higienicznych istotnych dla zdrowia przeciwdziałania niekorzystnym przyzwyczajeniom i nawykom;
- znaczenie stosowanych przez dorosłych( nauczyciela, rodziców, pielęgniarkę, lekarza) prostych zabiegów zdrowotnych;
- potrzebę unikania sytuacji mających negatywny wpływ na stan jego zdrowia;
-konieczność przestrzegania zakazów wprowadzonych w życiu codziennym rodziny i w przedszkolu:
- niektóre powody dbania o zdrowie

Dziecko potrafi:
,, żyć zdrowo”, zgodnie ze wskazówkami rodziców i nauczyciela;
- nazwać części swojego ciała;
- dbać o własne zdrowie na miarę swoich możliwości;
- właściwie zachowywać się podczas różnych dolegliwości i w czasie choroby;

LITERATURA
A. ŁADA –GRODZICKA, E.BEŁCZEWSKA, M.HERDE: ABC …Program wychowania przedszkolnego XXI wieku
K. Stolarczyk : Moda na zdrowie